Bài đọc “Tinh thần tự học của nhà Phyllis”
Năm nay tôi lại dạy 5 Green bài đọc Tinh thần tự học của nhà Phyllis. Câu chuyện ngắn này kể về cách cha mẹ Phyllis nuôi dưỡng thói quen học tập trong gia đình, và qua đó giúp cậu bé trở nên ham học hỏi. Năm ngoái tôi dạy bài này cho K7; năm nay K8 lại dẫn tôi đi theo một hướng hoàn toàn khác. Nhờ vậy mà tôi hiểu một điều từng khiến mình băn khoăn: một bài dạy đi dạy lại hết năm này đến năm khác thì chán đến mức nào?
Hoá ra, cùng một bài, mỗi thế hệ học sinh – và mức độ linh hoạt của giáo viên – có thể tạo ra những phiên bản hoàn toàn khác.
Bài đọc giới thiệu hình ảnh chú bé Phyllis ham học, nhưng mục đích xa hơn là lũ trẻ hiểu rằng sự ham học hay nỗ lực của một người không tự nhiên mà có. Nó được nuôi dưỡng bởi những người xung quanh và những nguyên tắc sống rất nhỏ trong đời sống gia đình.
Tôi hỏi:
– Tác giả đưa ra những bằng chứng nào cho thấy chú bé Phyllis rất ham học?
Lũ trẻ trả lời:
– Chú bé dành thời gian nghiền ngẫm sách và lắng nghe mọi người trò chuyện ạ.
– Vậy “nghiền ngẫm” nghĩa là gì?
Một bạn nói:
– “Nghiền” là nghiền nát, “ngẫm” là suy ngẫm. Con nghĩ “nghiền ngẫm” là suy nghĩ đi suy nghĩ lại đến mức nó “nát” ra ạ.
Cả lớp bật cười. Tôi tiếp:
– Vậy nghiền ngẫm và lắng nghe người khác có gì giống và khác nhau?
Tuấn Khang nói:
– Nghiền ngẫm là việc của riêng mình. Còn lắng nghe người khác trò chuyện thì sẽ biết được những suy nghĩ khác mình, thậm chí trái ngược luôn ạ.
Một kiến giải sâu sắc hiếm ai phát hiện ra ở lứa tuổi này. Tôi gật đầu:
– Đúng vậy. Học không chỉ là tự nghĩ cho sâu, mà còn phải nghe xem người khác nói gì nữa.
Tôi lấy ví dụ:
– Hồi cô còn trẻ, cô rất thiếu tự tin. Cô thấy mình lùn này, xấu này. Gặp các bạn ở hành lang lúc nào các bạn cũng chạy đến đo chiều cao rồi bảo: “Con sắp cao hơn cô rồi!”
Lũ trẻ ngẩn tò te, mấy bạn nữ che miệng cười.
– Nhưng cô dễ thương mà ạ.
– Và cô rất hiểu bọn con.
Tôi bật cười:
– Cảm ơn các bạn nhé. Đó chính là những góc nhìn mà nếu cô không lắng nghe thì cô chẳng bao giờ biết được. Phyllis cũng vậy: cậu bé không chỉ tự học, mà còn chủ động học qua những gì người khác nói.
…
– Nguyên tắc mà cha Phyllis đặt ra cho gia đình mình là gì?
– Là mỗi người mỗi ngày phải học một kiến thức mới rồi chia sẻ lại với nhau ạ.
– Vì sao phải chia sẻ?
– Vì nói lại sẽ nhớ hơn.
– Thế khi Phyllis chia sẻ, chuyện gì xảy ra?
– Bố cậu ấy liền đố mẹ cậu ấy Nepal nằm ở đâu rồi lấy cả quả địa cầu ra!
Cả lớp rôm rả phân tích. Có bạn nói cả nhà sẽ cùng tìm hiểu trực tiếp về Nepal. Có bạn nói có thể Phyllis sẽ muốn đặt chân đến đó một ngày. Một bạn khác thì cho rằng kiến thức của Phyllis được mở rộng vì bố đã “kéo” cậu ra khỏi khung hiểu biết ban đầu.
Tôi hỏi:
– Và hành động ấy khiến Phyllis cảm thấy thế nào?
– Con nghĩ cậu ấy thích thú vì ai cũng coi trọng điều cậu ấy chia sẻ.
– Sự thích thú ấy sẽ dẫn đến điều gì?
Một bạn đáp:
– Cậu ấy sẽ muốn học nhiều hơn và chia sẻ nhiều hơn.
Tôi gật đầu:
– Đúng vậy. Cha của Phyllis đã khiến cậu cảm thấy nỗ lực của mình được trân trọng. Vậy bố mẹ các bạn ở nhà có bao giờ thể hiện sự trân trọng với nỗ lực của các bạn không?
Lũ trẻ lắc đầu và im lặng.
– Vậy ví dụ dễ hơn nhé. Ở lớp, cô có bao giờ thể hiện sự trân trọng với nỗ lực của các bạn không?
Tuấn Khang giơ tay:
– Có chứ ạ. Cô vừa mới cho con thấy điều đó khi cô nói cô rất trân trọng suy nghĩ của con.
Tôi mỉm cười:
– Đúng vậy. Và cô cũng muốn trân trọng sự chủ động của Phúc Linh nữa. Dù câu trả lời chưa chính xác hết, nhưng sự can đảm dám nói dám sai là một nỗ lực rất đáng trân trọng. Nhưng nếu bố mẹ không nhận ra nỗ lực của các bạn thì sao?
Lũ trẻ lại im.
Tôi nói:
– Các bạn có thể thử trân trọng nỗ lực của bố mẹ trước.
– Bằng cách cảm ơn ạ? – Hải Phong giơ tay hỏi
– Cảm ơn thì hơi khách sáo. Nhưng các bạn có thể nói một điều cụ thể, ví dụ như con thích màu son của mẹ, hay con thích việc bố làm hôm nay. Vì họ cũng đã nỗ lực để làm những điều đó mà, đúng không?
Hết giờ học, Ngọc Anh len lén lại gần, thủ thỉ:
– Cô cứ dạy bọn con tiếp nhé. Con thích học cô lắm ạ.
Không cần nói gì nhiều. Chỉ bằng câu nói ấy, những đứa trẻ đã áp dụng ngay bài học về “sự trân trọng” để khích lệ lại chính cô giáo của mình để cô Giangbee của chúng trở nên ham học hơn, và cố gắng nhiều hơn nữa.
– Bài viết được viết bởi cô Ngô Thanh Giang – Người sáng lập, Cố vấn giáo dục cao cấp Hệ thống giáo dục liên cấp Jean Piaget –
