Chiến tranh Iran và chương trình học ở JP

5 năm trở lại đây, trong những buổi trò chuyện với phụ huynh Jean Piaget, chúng tôi đã nhiều lần nhắc đến khái niệm thế giới VUCA – một thế giới Volatility (Biến động), Uncertainty (Không chắc chắn), Complexity (Phức tạp), Ambiguity (Mơ hồ). Những bước tiến nhanh chóng về sự phát triển của công nghệ, AI, những cú đảo chiều bất ngờ của kinh tế, và cả những sự kiện cách chúng ta nửa vòng trái đất vẫn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hàng ngày… Và rồi, trong bối cảnh đó, đầu năm 2026, cuộc chiến tranh diễn ra ở Iran như đánh dấu cho một mốc biến động rõ ràng hơn bao giờ hết: thế giới VUCA đã hiện diện một cách vô cùng rõ ràng và đột ngột trước mắt.

Xung đột ở Trung Đông khiến giá dầu biến động, những tuyến vận chuyển quan trọng như eo biển Hormuz trở nên bất ổn, và chỉ trong một buổi chiều, giá xăng trong nước đã tăng lên hơn 15%. Chỉ một thay đổi nhỏ trong địa chính trị cũng có thể kéo theo hàng loạt phản ứng dây chuyền: chi phí vận chuyển tăng, giá hàng hóa nhích lên, và tâm lý xã hội bắt đầu thận trọng hơn.

Những điều đó khiến những người làm giáo dục ở JP suy nghĩ nhiều hơn về một câu hỏi cũ:

“Chúng ta đang chuẩn bị cho trẻ bước vào một thế giới như thế nào?”

Theo cô Ngô Thanh Giang – Người sáng lập, Cố vấn giáo dục cao cấp trường Tiểu học Jean Piaget,  câu trả lời ngày càng trở nên rõ ràng:  “Ở một thế giới VUCA đầy biến động, mục tiêu của giáo dục không còn đơn thuần chỉ giúp trẻ biết nhiều hơn, mà phải giúp trẻ đứng vững và thích nghi.”

Ở Jean Piaget, chương trình học của học sinh đã liên tục được cải tiến những năm gần đây, nhằm chuẩn bị tâm thế và bộ công cụ tư duy cần thiết giúp trẻ sẵn sàng bước vào một thế giới nhiều biến động.

Nền tảng của chương trình ấy được xây dựng trên 3 giá trị cốt lõi mà nhà trường đã theo đuổi ngay từ khi thành lập:

NỘI LỰC MẠNH – CÁ TÍNH ĐẶC SẮC – NĂNG LỰC TỰ HỌC

▪️ Ở đó, nội lực mạnh giúp một đứa trẻ không dễ dàng bị cuốn đi bởi những thay đổi của môi trường, ngược lại cho phép chúng dừng lại đặt câu hỏi để làm rõ vấn đề, nhận định đúng – sai, nên – không nên, điều đúng – điều đúng hơn để có thể đi đến những giải pháp mới.

▪️ Cá tính đặc sắc giúp từng học sinh giữ được bản sắc riêng trong một thế giới mà tốc độ lướt qua của mọi thứ dễ bào mòn đi nhiều những năng lực cá nhân cần có như: tư duy sâu, độ tập trung, sự bền bỉ đến cùng và những sự tò mò nguyên thuỷ về thế giới thực.

▪️ Năng lực tự học giúp các bạn tiếp tục học hỏi suốt đời, vì thế giới có thể thay đổi nhanh hơn bất cứ kiến thức từ người thầy nào có thể dạy các bạn.

Bên cạnh đó, để thực sự đứng vững trong thế giới VUCA, học sinh còn cần thêm một năng lực quan trọng khác: KHẢ NĂNG THÍCH ỨNG LINH HOẠT.

Thích ứng không có nghĩa là thay đổi bản thân một cách vội vàng theo hoàn cảnh. Đó là khả năng quan sát, hiểu điều gì đang diễn ra và điều chỉnh cách hành động của mình mà vẫn giữ được những giá trị cốt lõi.

Một đứa trẻ có khả năng thích ứng tốt thường không hoảng loạn trước điều mới, không ngại thử nghiệm, sẵn sàng sửa sai và tiếp tục tiến lên. Các con có thể thay đổi cách tiếp cận vấn đề và học được điều gì đó từ mỗi trải nghiệm – những phẩm chất đặc biệt quan trọng trong một thế giới luôn thay đổi.

Trăn trở của người làm giáo dục trong thế giới VUCA

Những vấn đề nóng hừng hực ở Trung Đông những ngày gần đây lại đi vào những trăn trở suy tư của đội ngũ thiết kế trải nghiệm học tập ở JP.

Những hoạt động cải tiến chương trình tại JP nhiều năm nay đều hướng đến việc học sinh sẽ thích ứng, đáp ứng được với những biến động môi trường mà chính các bạn đang sống và lớn lên từng ngày.

Ngay từ khi bắt đầu Hệ thống mầm non BEEs – Jean Piaget, cô Ngô Thanh Giang đã luôn tâm niệm về điều ấy: rằng ngôi trường phải tạo ra môi trường học tập để trẻ em quen sống với thế giới thật của chúng và rực rỡ lớn lên trong chính thế giới ấy.

Vì thế, dù là ở mầm non BEEs hay là ở tiểu học JP, học sinh đều luôn có những giờ học kỹ năng xã hội: nơi các bạn nhỏ thảo luận về những sự kiện đang diễn ra, hiểu mọi thứ từ những truyền thống cho đến cách mà nền kinh tế và xã hội vận hành, và đặt câu hỏi về những gì mình quan sát được.

Trong triết lý giáo dục đó, việc học chưa bao giờ chỉ hướng tới rèn luyện và chuẩn bị cho các kỳ thi. Thay vào đó, mỗi bài học được thiết kế để đào sâu vào tư duy, phát triển nội lực và nuôi dưỡng thói quen tự học của mỗi học sinh.

Theo cô Giang, mỗi trải nghiệm học tập cần được tối ưu, mỗi giây phút của học sinh cần được tiết kiệm, để mỗi ngày đều trở thành một bước chuẩn bị cho cuộc đời dài phía trước.

Có những giai đoạn trong lịch sử khi thế giới tương đối ổn định, giáo dục có thể tập trung vào việc truyền đạt kiến thức, chuẩn bị cho những con đường khá rõ ràng. Nhưng thế giới của những đứa trẻ hôm nay dường như khác. Trong một thế giới nhiều biến động, điều quan trọng nhất có lẽ không phải là học khó, mà là phải học thật để có thể tích luỹ nội lực và trí tuệ một cách chắc chắn, để suy nghĩ sâu sắc và nguyên bản, để tự tìm ra con đường của mình.

Và ở đó, những người làm giáo dục ở JP luôn tự nhắc mình rằng: “Nhiệm vụ lớn nhất của giáo dục có lẽ là giúp những đứa trẻ hôm nay bước vào tương lai chóng mặt kia một cách vững vàng. Và rực rỡ.”